मत्स्येन्द्रनाथको जात्रा सम्पन्न

काठमाडौं, ११ जेठ । वर्षा र सहकालका देवताका रूपमा पुजिने रातो मत्स्येन्द्रनाथको जात्रा आज ललितपुरको जावलाखेलमा  सम्पन्न भएको छ । भोटो देखाउने प्रचलन रहेकोले यो जात्रालाई भोटोजात्रा पनि भनिन्छ । आज भोटो देखाएसंगै उपत्यकाकै सवैभन्दा लामो जात्राका रुपमा परिचित मत्स्येन्द्रनाथको जात्रा सकिएको छ । जात्रा अवलोकन गर्न राष्ट्रप्रमुख विद्या देवी भण्डारी तथा उच्च पदस्थ सरकारी अधिकारीहरु ललितपुरको जावलाखेल पुगेका थिए ।लिच्छवीकालीन राजा नरेन्द्रदेवको पालादेखि  राजा (राष्ट्र अध्यक्ष) भोटोजात्राको प्रमुख अतिथि बन्ने परम्परा छ ।  भुतप्रेत पन्छाउन भोटोजात्राको अघिल्लो दिन रथ वरिपरि भात छर्ने गरिन्छ । जावलाखेलको नाम पनि यही भात…

Read More

त्रि.वि. किर्तिपुरमा किरात उभौली सम्पन्न (भिडियो)

काठमाडौं, १० जेठ । किरात राई विधार्थी संघ, त्रि.वि. ईकाई समितिको आयोजनामा बुधबार त्रिभुवान विश्वविद्यालय परिसरमा किरात उभौली साकेला भव्य रुपमा सम्पन्न भएको छ ।  किर्तिपुरमा विद्यार्थी लगायत किरातीहरु भेला भई उभौली साकेला मनाएका हुन् । सो कार्यक्रममा किरात राई यायोख्खा, केन्द्रिय उपाध्यक्ष टिकासरी राईले विस वर्ष पछि भएको स्थानिय तहको पहिलो चरणको निर्वाचनमा सन्तोषजनक परिणाम नआएको हुनाले अब हुने दोश्रो स्थानिय तहको निर्वाचनमा हामी (किराती) हरुले ध्यान दिनु पर्ने बताउनु भयो । त्यस्तै किरात राई विद्यार्थी संघ, त्रि.वि. ईकाई समितिका अध्यक्ष अनन्त बाहिई राईले त्रिभुवान विश्वविद्यालय परिसरमा किरात उभौली साकेलाको…

Read More

इतिहास र आफ्नोपन भूल्दा पहिचानमा समस्या : कोइँच कि सुनुवार ?

–कोइँचबु काःतिच (उत्तम) ।। साङसो ।।चुपलु होपो, दुपलु होपो, मुसो होपो, फुसो होपो, थालो होपो ।सारिङ मुइलि, जातना मुइलि, दुमा मुइलि ।। पछिल्लो समय सुनुवार भन्दा गर्व गर्ने कि कोइँच भन्दा गर्व गर्ने भन्ने सवाल जोडतोडले उठेको छ । वास्तवमा अहिले मुखिया, दुवालबन्दी शिकारी, सुनुवार, मार्पाचे राई भनेर आफुलाई चिनाउनेहरु ‘कोइँच’ हुन् । यो नितान्त बौद्धिक वहस हो । खस भाषाको सुनुवार जातीय नामले आदिवासी जनजातिको पहिचान दिँदैन । सुनुवारको अर्थ खोज्यौं भने सुनकोशी वरिपरि वस्ने जाति भनेर चिनिन्छ । तर सुनकोशी नाम नै धेरै पछाडि अर्थात् गोर्खा राज्यको विस्तारसँगसँगै…

Read More

साकेलाको उत्पति -निनाम्मा राई

सृष्टिकालमा किरातमोङ मात्र हुनुहुन्थ्यो । यो सारा संसार पुरै शुन्य, खाली थियो । यहाँ केही पनि थिएन । त्यसले किरातमोङलाई न्यास्रो बनायो । उहाँले पृथ्वी–आकाशको कल्पना गर्नुभयो । उहाँ तुरुन्तै ध्यानमा बस्नुभयो । त्यो ध्यानाकृष्ट शक्तिबाट उहाँले पृथ्वी–आकाशको उत्पत्ति गर्नुभयो । त्यसपछि उहाँले आफ्नो श्वासबाट हावा, आँसुबाट पानी, रीसबाट आगो, मष्तिष्कबाट ग्रह, तारा, आकाश आदि को उत्पत्ति गर्नुभयो । त्यो हावा, पानी र आगोको समिश्रणबाट उहाँले कुहिरो–बादलले पृथ्वी–आकाशलाई ढाकेर राख्यो । उहाँले धेरै वर्षसम्म पृथ्वी–आकाशलाई हेर्न पाउनु भएन । पृथ्वी–आकाशलाई हेर्न नपाउनु भएपछि उहाँ रिसाउनुभयो । उहाँले तुरुन्तै हावा, हुरी…

Read More

सुरु भयो उभौली साकेला

भिम राई किराती समुदायको महान पर्व साकेला उभौलि आज देखि सुरु भएको छ । हरेक बैशाख पूर्णिमाको दिन मनाइने यो पर्ब विशेष गरेर पूर्वक्षेत्रमा मनाइन्छ । किराती समुदायले वसोवास गर्दै आएका क्षेत्रहरुमा मनाइने यो पर्व वर्ष दुई पटक मनाइन्छ । किरात राईहरुले साकेवा, साकेन्वा, साखेल, तोष, तोसी आदी नामले चिनिने यो पर्वमा सुनुवार राई, लिम्बु समुदायमा समेत उतिकै महत्वका साथ मानिदै आएको छ । किरात राइहरुको बर्षमा मनाइने मुख्य दुइवटा पर्बहरु मध्ये एउटा उभौली हो भने अर्काे उधौली । प्रकृति पुजक किराती समुदायमा यी दुबै पर्बहरुलाई प्रकृतिसँगै जोडेर हेर्ने प्रचलन…

Read More

प्रचण्डले चालेको “A” एक्का बाबुराम

——— एरिका चाम्लिङ—– ——– डा.बाबुराम भट्टराई स्यंमले संघर्ष गर्दै जन्माएर हुर्काएको माओवादी पार्टी २०७२ असोज ९ गते पार्टी परित्याग गर्ने कुरो चानचुने थिएन । जसले मिडिया र आम नागरिकमा समेत निकै ठूलो कम्पन पैदा गर्यो । बाबुरामले प्रचण्ड सङ्गको झण्डै ३० बर्ष लामो सम्बन्धलाइ बिट यसरी मार्नु निकै ठूलो झड्का थियो आम जनताहरुमा । बाबुरामले किन यसो गर्यो भन्ने आलोचना र कौतुहलताले अनेक राजनीति विश्लेषकहरुले अनेकौ विश्लेषण गर्ने मौका समेत पाएको थियो । यद्यपि बाबुरामले माओवादि छोड्नु पर्ने कुनै असुन्तुष्ठी कारण भने थिएन तर भन्नलाइ “संबिधान जनहितकारी नभएको ” भनेर…

Read More

किरात पहिचानको सार्थकता

–बलद्विप प्रभाश्वर चाम्लिङ्ग ……………………. काठमाडौं खाल्डाेमा बसेर पुस्ताैपुस्ता हजाराैं वर्ष किरातीले शासन गरेकाे कुरा त व्याख्या गरिरहनु परेन । नेपालकाे आधुनिक प्रशासनिक राज्यसंयन्त्रकाे सुत्रपात किरात शासनकाल थियाे । छुट्टाछुट्टै प्रशासनिक निकायबाट त्यससंग सम्बन्धित विषयहरूमा प्रशासनिक काराेबार हुनुपर्ने प्रशासनकाे अवधारणाकाे विजाराेपन किरातले नै गरेका थिए । जस्ताे “कुथेर”, “लिङवल”, “शुल्ली” र “मापचाेक” जस्ता किरात शब्दका अधिकरण किरातकालमा नै स्थापना भएका थिए । यी प्राधिकरणहरूले जग्गाजमीन, सिंचाइ , न्याय र विवाह सम्बन्धि सेवा प्रदान गर्थे । हिजाेअस्तिसम्म काठमाडौं देखि पूर्वका नेपालाई किरात (वल्लाे किरात, माझ किरात र पल्लाे किरात) नै भनिन्थ्याे ।…

Read More

किरातहरुको मुद्दुमी आदिम थलो नियामा ; नेपालको तराई कि चिनको ह्वाङ-हो नदिको उपत्यका ?

———-भोगीराज चाम्लिङ ————–मौखिक रूपमा एकदेखि अर्को पुस्तामा हस्तान्तरण हुँदै आएको मुदुम मा इतिहासभन्दा पुराना प्राग्ऐतिहासिक स्थानहरूको उल्लेख हुने गर्छ । एक हिसाबले मुदुम हजारौं वर्षअघिको किरातहरूको यात्रावर्णन पनि हो । यात्रावर्णनमा उल्लेख हुने स्थानका आधारमा किरातहरूको आदिमथलो र बसाइँसराइको मार्गबारे अध्ययन गर्न सकिन्छ । खासमा ती स्थानहरूलाई किरातहरूको प्राग्इतिहास चिह्याउने आँखीझ्याल भनिदिए पनि फरक पर्दैन । त्यस्तै एउटा आँखीझ्याल हुन सक्छ नियामा । प्रायः किरात राईहरुको मुन्दुममा आदिमथलोको रुपमा वर्णन हुने यो ठाउँ कहाँ पर्ला भन्नेबारेमा केही अध्येयताहरुले अध्ययन गर्ने प्रयत्न पनि गरेका छन् । तर, ती अनुमान र सामान्य…

Read More

कविता – देशमण्ड टुटुको दृश्टिबाट काठमाडौँको नेवा:लाई हेर्दा

————– शंकर लिम्बू ———————- उनीहरु रित्तो हात, मित लगाउँदै आए, हामीले मित छोरा त छौरा नै हो भनी पाल्यौँ पोस्यौँ । उ लक्का जवान भएपछि…. हामीले इन्द्रजात्राको पर्व मान्दै गर्दा, हामी निहत्था भएको बेला खुँडा र तरवार ल्याएर आए, हामीलाई जो हुकुम, जो निगाह भन्न लगाए.. मीत छोरा त छोरा जस्तै हो भनी, जो हुकुम जो निगाह भन्यौँ । त्यसपछि खाली हात नै जयनेपाल र लालसलाम भन्दै, उसका शाखा सन्तान आए, हितेरी मितेरी नै हो भनी जयनेपाल पनि भन्यौँ लालसलाम पनि भन्यौं । जुन दिन जयनेपाल र लालसलाम पस्यो, हामी…

Read More

चुच्चेपाटीको भूकम्प पीडितका छाप्राहरु भत्काइयो

एविसि खबर, काठमाडौं, १ चैत । करिब २ वर्ष अगाडि गएको विनासकारी भूकम्पपछि आश्रय स्थल बनेको काठमाडौंको चुचेपाटी स्थित ताराचौरका भूकम्प पीडितहरुको अस्थायी टहरा सरकारले हटाएको छ । भूकम्प पीडितहरुले प्रयोग गर्दै आएको उक्त ठाउँमा वसोवास गर्दै आएका पीडितहरुलाई पूर्वजानकारी दिइएपनि अटेर गरेर बसेको भन्दै लगभग ३ सयको हाराहारी प्रहरी परिचालन गरेर दुइवटा जेसिबि स्काभेटरले सबै टहरा भत्काइएको हो । पीडितहरुले भने आफूहरुलाई पुर्व सूचना पनि नदिई बिहानै आएर टहरा भत्काई दिएको गुनासो गरेका छन् । उनीहरुले आफै सर्ने तरखरमा रहेपनि प्रशासनले जर्बजस्ती गरेको आरोप लगाएका छन् । ‘हामीलाई वस्ने…

Read More

पशुपतिको जग्गा कहाँ कति ?

काठमाडौं, १ चैत । पशुपति क्षेत्र विकास कोषको ४ हजार ६ सय रोपनी जग्गा काठमाडौं उपत्यका र आसपासका जिल्लामा रहेको छ  । तराईको रौतहट र सर्लाहीमा पूर्वपश्चिम राजमार्गनजिकको आवादीसमेत भए पनि १ हजार १ सय बिघा जमिन कोषले अधीनमा लिनसकेको छैन । पहल गरेर कुत मात्र उठाउने हो भने पनि बर्सेनि अर्ब रुपैयाँ उठ्ने दाबी छ । तराईको के कुरा, गोठाटारको ५ सय ३५ रोपनी जग्गा सरकारले कोषलाई पशुपतिको गुठी कायम गर्न हस्तान्तरण गरे पनि मन्त्रिपरिषद्बाट कोषमार्फत गुठीमा ल्याउन पहलसमेत गर्न नसक्दा अर्बौं रकम खेर गएको छ । भण्डारखाल, आसपास…

Read More

मानव वेचविखनमा संलग्न कँडेल पक्राउ

काठमाडौं, २८ फागुन । मानव वेचविखन तथा ओसारपसार कार्यमा संलग्न ललितपुर, ईमाडोल–५ बस्ने सुर्खेत बाबियाचौर गाविस–६ का ४० वर्षीय खडानन्द कँडेललाई शुक्रबार महानगरीय अपराध महाशाखाको प्रहरीले पक्राउ गरेको छ । प्रहरी केन्द्रका अनुसार ओमनमा बेचिएर नेपाल फिर्ता आएकी महिलाले कँडेलविरुद्ध मानव वेचविखन तथा ओसारपसार मुद्दामा जाहेरी दिएपछि अनुसन्धानमा खटिएको प्रहरीले उनकै डेरा कोठाबाट उनलाई पक्राउ गरेको हो । कँडेलले २ वर्ष अगाडिदेखि श्रम स्वीकृत नलिई नेपालबाट महिलाहरुलाई विभिन्न प्रलोभनमा पारी खाडी मुलुकमा पुर्याउने गरेको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुल्न आएको छ । साथै फागुन १४ गतेदेखि निजले कुवेत पठाउन भनि आफ्नै डेरा…

Read More

खोटाङमा दुई नगरपालीका, आठ गाँउपालिका (हेर्नुहोस पुरा विवरण)

एबिसी खबर काठमाडौं, २८ फागुन । खोटाङमा दुई वटा नगरपालीका तथा आठ वटा गाँउपालिका बनाईएका छन् । सरकारले २०७३ फागुन २७ गते राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरी सात सय ४४ स्थानीय तह बनाएको घोषणा गरेको हो । राजपत्रमा प्रकाशित भएसँगै मुलुक संघीयतामा प्रवेश गरेको छ भने २५ वर्षदेखि गाविस र नगरपालिका बनाइएका स्थानीय निकाय शुक्रबार बाटै खारेज भएका छन् । जिल्ला विकास समितिलाई जिल्ला भित्रका गाउँपालिका र नगरपालिकाको समन्वय गर्ने गरी जिल्ला समन्वय समितिमा परिणत गरिएको छ । हेर्नुहोस पुरा विवरण

Read More

ससफो नेपालका केन्द्रिय उपाध्यक्ष सहित करिब सत्तरी जना पक्राउ

काठमाडौं २७, फागुन । सप्तरी घटनाको विरोधमा सँघिय गठबन्दनले आज गरेको बन्दको क्रममा प्रहरीले संघीय समाजवादी फोरम नेपालका केन्द्रीय उपाध्यक्ष हेमराज राई र महासचिव रणध्वज कन्दङ्वा सहित राजधानिका विभिन्न ठाउँबाट जरिब सत्तरी जना बन्दकर्तालाइ गिरफ्तार गरी हिरासतमा लिएको छ । सप्तरीमा प्रहरीले चलाएको गोली लागी चार जनाको मृत्यु र दर्जनौं जनता गम्भीर भएको घटनाको विरोधमा संघीय गठबन्धनले आज शान्तिपूर्ण रुपले नेपाल बन्द आह्वान गरेकोमा प्रहरीले उनीहरुलाई पक्राउ गरेको हो । बन्दकर्ताहरुलाइ ललितपुरको पुल्चोकबाट फोरम नेपालका उपाध्यक्ष राई, महासचिब कन्दङ्वा, राजनीतिक समिति सदस्य धिरेन्द्र बहादुर श्रेष्ठ पक्राउ परेका छन् । केन्द्रीय…

Read More

महुरेगढी गाउँपालिका स्थापनाको लागि पुन : आन्दोलन

By: नाकारा खोटाङ, १८ फागुन । जिल्लाबाट स्थानिय प्राविधिक सहयोग समितिले सिफारिस गरेको महुरेगढी गाउँपालिका हटाइ स्थानिय तह पुन: संरचना आयोगले लाँमिडाँडा गाउँपालिका बनाएर सरकार समक्ष प्रतिवेदन बुझाएको बिरोधमा पुन: आन्दोलन शुरु भएको छ । गत आइताबारदेखी आयोगको सिफारिस विरुद्द बुइपा, बिजयखर्क, राजापानी र नुनथलाका स्थानियबासिहरु हलेसी हुँदै आएको मध्यपहाडी लोकमार्गको बिजुले – दिक्तेल सडक खण्ड र माहुरेगढी हुँदै गाइघाट जाने सडकको दिक्तेल – रेग्मिटार सडक खण्ड बिहान आठ बजेदेखी बेलुकी पाँच बजेसम्म बन्द गरि दोश्रो चरणको आन्दोलनमा उत्रिएका हुन । फागुन १७ गते सोमबारदेखी स्थानिय शैक्षिक सँस्था, बजार पसल…

Read More

छैटौँ सिर्जना संवाद सम्पन्न

खोटाङ, फागुन -९  । टेम्के तुवाचुङ प्रतिष्ठान र खोटाङ गजल मञ्चले आयोजना गर्दै आएको नियमित सिर्जना संवाद कार्यक्रमको छैटौँ शृङ्खला फागुन छ् गते सम्पन्न भएको छ । बालसेवा समाज नेपालको कार्यक्रम हलमा संचालित कार्यक्रममा जिल्लाका अनिल किराँती , शरण खत्री मृदुल, प्रमोद श्रेष्ठ, सबिता भुजेल, शुसिला निनाम, युनिक साम्पाङ, सीता थुलुङ, रेखा क्षितिज , प्यास्पी चाम्लिङ, जयन्ती जुब्ली, नाकारा लगायत अन्य दर्जनौँ सर्जकहरुले आआफ्नो सिर्जनाहरु – गजल एवँ कविताहरु सुनाएका थिए । त्यस्तै गरि खोटाङका वरिष्ठ गाएक एवँ सङ्गितकार पृथी जिम्बा , पुर्बेली सङ्गीत बिध्यालयका राजन पुर्बेली साथै गितकार गिरिराज…

Read More

कलेज जाँदै गरेकी छात्रामाथि बलात्कारको प्रयास गर्ने पक्राउ

खोटाङ, ८ फाल्गुन । कलेज जाँदै गरेकी एकछात्रालाई जबरजस्ती करणी गर्न खोज्ने जिल्लाको सुदुर उत्तरी गाविस बाकाचोल – ७ का ३० वर्शिय मिनबहादुर पुरी पक्राउ परेका छन् । छिमेकी गाविस ऐंसेलुखर्कस्थित त्रिभुवन माविमा अध्यानरत छात्रालाइ बाकाचोल र ऐसेलेखर्कको सिमानामा पर्ने छेर्लुमा ढुङ्गाको भिरमा साथिलाई पर्खिरहेको बेला पुरिले भेटी जबर्जस्ती करणी गर्न खोजेको पिडित छात्राले बताएकी छन् । कक्षा १२ मा अध्ययनरत छात्रालाई जबरजस्ती करणी गर्न पुरीले लछारपछार गर्दैगर्दा स्थानीय तीन जना आएर उद्धार गरेका प्रहरीले जनाएको छ । स्थानीयको उद्धारपछि घर फर्किएकी छात्राले इलाका प्रहरी कार्यालय ऐंसेलुखर्कमा दिएको उजुरीको आधारमा…

Read More

मंगाेल : मानवशास्त्रीय अध्ययन

बलदिप प्रभाष्वर चाम्लिङ ८ औं शताब्दीमा चीनकाे ताङवंशीकालमा शिवेजातिलाई मंगाेल भनिन्थ्याे । तर पछि १३ औं शताब्दीमा विजेता चंगेज खाँकाे अधिनमा रहेका सारा समुदायलाई मंगाेल शब्दले पुकारिन थालियाे । मानवशास्त्रीय अध्ययनकाे सुरूवात पश्चिमा मुलुकमा भयाे । मानवकाे उत्पति र विकासकाे अध्ययन गर्न शारीरिक संरचनाकाे आधारमा मानवलाई वर्गीकरण गरियाे । गहुँगाेराे, बाटुलाे र चिम्सा नाक हुनेहरूलाई मंगाेलाईड नश्ल वर्गमा राखियाे । उनीहरूले यस्ता शारीरिक विशेषता भएकालाई हालकाे मंगाेलिया देशकाे जनताकाे मापदण्डमा राखेर वर्गीकरण गरे किनकि पश्चिमा मुलुकले गुहँगाेराे, बाटुलाे र चिम्सा नाक भएका मान्छेहरूमा सबैभन्दा पहिले मध्य एसियाका मंगाेललाई नै देखेका…

Read More

इन्द्रेणीपोखरीमा ढाका बुनाई तालिम उद्घाटन

इन्द्र नाराथुङ्गे, खोटाङ, ३ फागुन । खोटाङ जिल्लाको दक्षिण-पूर्वी गाविस इन्द्रेणीपोखरीमा आज ६ महिने ढाका बुनाई तालिमको उद्घाटन भएको छ । घरेलु विकास समिति खोटाङ र गाउँविकास समितिको साझेदारीमा शुरु भएको ढाका बुनाई तालिमको उद्घाटन इन्द्रेणीपोखरी मा।वि। व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष टंकप्रसाद खतिवडाले गर्नु भएको हो । महिला सञ्जाल इन्द्रेणीपोखरीले ब्यवस्थापन गरिरहेको तालिममा विभिन्न वडाबाट छानिएर आएका १० जना प्रशिक्षार्थीहरु सहभागी हुने छन् । सहभागीहरुलाई रामकुमारी राईले प्रशिक्षण दिनु हुने छ । उद्घाटन कार्यक्रममा घरेलु विकास समितिको समेत प्रतिनिधित्व गर्नु हुँदै प्रशिक्षक राईले ढाका बुनाई सम्बन्धि विविध विषयमा जानकारी दिनु भयो…

Read More

गोर्खा भर्तीबारे सैदान्तिक पक्ष र बहस

नबिन राई लोहोरुङ बेलायतमा ब्रिटिश गोर्खाज पुनर्बासको ब्यवस्थाले गोर्खा भर्ती बारे ठुलै बहसको बिषय बनेको छ। नेपालमा यस बारे छलफलको बिषय नठानिए पनि बेलायतमा गोर्खाज बारे गम्भिर प्रश्न उठेको थियो। गोर्खालीलाई बेलायतमा स्थायी बसोबास दिन हुने र नहुने बारे त्यहाका जनताहरु बिचमा दुई मत देखिएको थियो। धेरै जनताले ब्रिटिश गोर्खासलाई समर्थन गरेका थिए। देशको ईतिहास ‘गोर्खाली’को पसिना, रगत र बलिदानले बनेको स्विकार गरेका छन्। बिभिन्न उपाय अपनाएर यहाँको सेवा सुबिधा खाएर बसेका अप्रबासीहरु यो देशको लागि के योगदान गरेका छन्? धेरैको गुनासो थियो। केहीले भने बेरोजगारी बढ्ने र रोजगारी खोसिन…

Read More

स्वस्थानी कथाको रहस्य

डा. कविताराम श्रेष्ठ माघ महीनाभरी स्वस्थानी कथा बडो भक्ति र उत्साहकासाथ नेपालमा पढिइन्छ । यसको महात्म्यको गुण गाइन्छ । सजधजकासाथ यसको ब्रत हुन्छ । त्यस्तैगरी सांग्य विधि अपनाइन्छ । यीनका धार्मिक पक्षको महत्ता आफ्नै ठाउँमा छ । म त्यो कुरो गर्न गइरहेको छैन । यसका कथाले संस्कृतिक इतिहासका दुइवटा महत्वपूर्ण कुरा संकेत गरिरहेको छ- यहाँ म त्यो कुरा गर्न गइरहेको छु । पहिलो कुरो : स्वस्थानी कथामा शीवजीको कथा प्रथम नायकको रुपमा प्रस्तुत भएको छ । उनी नन्दी, भृंगी, भूतप्रेत,  पिसाचका मालिकका रुपमा प्रस्तुत छन् । उनी नांगा जंगली असभ्य…

Read More

राई किन जाती होइन ?

राजविक्रम चाम्लिङ किरात मुन्धुममा उल्लेख भए बमोजिम हायु , चाम्लिङ, थामी, नाछिरिङ, साम्पाङ, बान्तवा, कुलुङ, वाहिङ, खालिङ, मेवाहाङ, याख्खा, लिम्बु , धिमाल, मेच, सुनुवार, लोहोरुङ, याम्फु , छिलिङ, वाम्बुले, जेरो, दामी, कोइ, तिलुङ, आठपहरे, जिरेल लगायत किरात मुलका जाति (पाछा) हुन्। शाही शासनले २४० वर्षसम्म यहाँका विविध जातिहरु माथि एक पक्षीय नीति लादेका कारण किरातीहरु समेत पहिचानबारे अन्यौलमा छन्। कथित एकीकरणको बहानामा भूमी खोसेपछि शासकले आदिम किरातीको संस्कृति र परम्परालाई नष्ट गर्न सुब्बा, मुखिया, राई पदले सिंगारेको धेरैलाई हेक्का नै छैन। केहि बुझेकाहरु जानेर पनि तैं चुप मै चुप छन्।…

Read More

अलविदा अर्जुन

काठमाडौं, १ पुस । प्रतिभावान् कलाकार तथा साहित्यकार अर्जुन खालिङ मृत अवस्थामा फेला परेका छन् । बुधबार दिउँसो कोटेश्वरस्थित आफ्नै डेरामा उनी झुन्डिएको अवस्थामा मृत फेला परेको उनको परिवारले जनाएको छ । सोलुखुम्बु जुभिङ स्थायी घर भएका खालिङ त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट ललितकला विधामा ०५८ सालको ‘गोल्ड मेडलिस्ट’ थिए । स्नातकोत्तर सकेर व्यावसायिक पेन्टिङमा लागेका उनी अहिले आदिवासी जनजातिको आवाजलाई क्यान्भासमा उतार्ने अभियानमा थिए । उनले किराती पुर्खा तयामा, खियामा र रैछाकुलेको स्केच (चित्र) बनाएका थिए । उनको ‘गोयाङको सुगन्ध’ र ‘सूर्य डढिरहेछ’ कवितासंग्रह प्रकाशित छन् । सीमान्तकृतहरूको पहिचानलाई पेन्टिङको विषय बनाएर…

Read More

काठमाडौंमा विश्व शान्ति पूजा हुने

काठमाडौं, १४ मंसिर । सम्पूर्ण प्राणी जगतको सुख, शान्ती र दीर्घायूको निम्ति काठमाडौंमा विश्व शान्ति पूजा हुने भएको छ । यही ८ पुसदेखि सञ्चालन हुने विश्व शान्ति पूजा १७ गतेसम्म सञ्चालन हुने आयोजकले जनाएको छ । निरन्तर १० दिनसम्म सञ्चालन हुने शान्ती पूजामा बौद्ध गुरु श्यरटुल दम्क्ष्यो ग्यछो रिन्पोछेको प्रमुख उपस्थिति रहने आयोजक बुद्ध समाज सेवा केन्द्रले जनाएको छ । रिन्पोछे भारतको हिमाञ्चल प्रदेशबाट आएका बौद्ध गुरु हुन् । उनी तेस्रो अवतारी लामासमेत हुन् । विश्व शान्ति पूजामा १० करोड महासिद्धी मन्त्र जपसमेत गरिने बुद्धसमाज सेवा केन्द्रले जनाएको छ ।…

Read More

आगलागी पीडित वस्तिमा प्रधानमन्त्री

एविसि खबर भोजपुर, ८ मंसिर । प्रधानमन्त्रि पुष्पकमल दहालले भोजपुर सदरमकामका आगलागि पिडितहरुलाई सरकारले दिने राहात तथा पुनस्थापनका लागि तत्काल पहल थाल्ने बताएका छन् । गत आइतबार भएको आगलागिबाट भएको क्षतिको अनुगमनमा मंगलवार भोजपुर पुगेका प्रधानमन्त्रिले पीडित परिवारहरुको अपेक्षा सुनेपछि यस्तो बताएका हुन् । प्रधानमन्त्रि दाहालले आगलागि पीडितहरुका लागि राहातका प्याकेज बनाएर गृह मन्त्रलयमा पठाउन प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई निर्देशन समेत दिएका छन् । आगलागि पिडितहरुका लागि राहातको प्याकेजमार्फत पुनस्थापना गरीने र आगामी दिनमा हुन सक्ने यस्ता विपदका लागि समेत सरकारले नयाँ योजना बनाउने समेत प्रधान मन्त्रिले बताएका थिए । बजारको…

Read More

बलात्कारको आरोपमा उजुरी

एविसि खबर खोटाङ, ८ मंसिर । खोटाङमा १८ वर्षीया युवतीलाई बलत्कार गरेको आरोपमा चिउरीडाँडा गाविस –४ लामिडाँडा का ३५ वर्षीय महेन्द्रबहादुर खत्री विरुद्ध जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा मङ्सिर ५ उजुरी दर्ता भएको छ । उनले गत कात्तिक २९ गते बेलुकी गोठमा सुती राखेको समयमा बलत्कार गरेको पीडित पक्षले जनाएको छ । एक्लै भएको मौका पारी खुकुरी देखाएर मुख थुनी बलात्कार गरेको आरोपमा मङ्सिर ५ गते पीडित पक्षले जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा जाहेरीको दिएका छन् । बलात्त्कार गरी अभियुक्त फरार रहेको र जाहेरीको आधारमा अभियुक्तलाई खोज्ने प्रयास भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ । पीडित…

Read More

काठमाडौंको कता कता सडकको जाम

काठमाडौं, १८ कात्तिक । भारतीय राष्ट्रपति प्रणव मुखर्जी काठमाडौं विश्वविद्यालयले दिने मानार्थ विद्यावारिधि लिन बिहीबार नेपाली सेनाको अडिटोरियम हलमा जाने कार्यक्रम भएकाले केही सडकहरु विहानै बाट खाली गराइएको छ । सेनाको अडेटिरियम हलबाट हायात होटेलसम्म फर्कनेछन् । त्यतिवेला केही सडकखण्ड खाली गराइँदै छ । बिहीबार र शुक्रबार पनि काठमाडौंका सडकमा यातायात अस्तव्यस्त हुनेछन् । प्रहरीका अनुसार बिहान ९ देखि ११ बजेसम्म बौद्ध, मित्रपार्क, चाबहिल, गौशाला, एयरपोर्ट, तिनकुने, नयाँ बानेश्वर, माइतीघर, सिंहदरबार, थापाथली, जोरपाटी क्षेत्रमा अवरोध हुनेछ । त्यस्तै, दिउँसो ४ बजेदेखि साँझ ६ बजेसम्म बौद्ध, मित्रपार्क, चाबहिल, गौशाला, एयरपोर्ट, तिनकुने,…

Read More

क्यान्सर पीडित जयन्तीलाई सातलाख सहयोग

एविसि खबर काठमाडौं, ६ कात्तिक । खोटाङको राखा ९ बस्ने स्तन क्यानसर पीडित जयन्ती राईलाई उनका आफन्त लगायत सहयोगी मनहरुले आर्थिक सहयोग प्रदान गरेका छन् । उनलाई साउदीबाट बिरामीका काका दिलबहादुर राईको नेतृत्वमा आर्थिक सहयोगको अभियान संचालन सुरुवात गरेसँगै हाल सम्म करिब ७ लाख रुपैयाँ प्रदान गरिएको छ । साउदीबाट सहयोग अभियानमा अञ्जिकुमार विके र सुरेश कुमार राईलगायतको टोलि, युएइ बाट मकन राई, नृपध्वज राई र मनोज राई सक्रियतामा, कतारबाट जनक राई र मछिन्द्रराईको नेतृत्वमा, मलेशियाबाट पुर्णकुमार राई, धनबहादुर गीरी र सुजन राईको सक्रियातमा आर्थिक सयोग गरेका छन् । यसैगरी…

Read More

क्यान्सर पीडित जयन्तीलाई आर्थिक सहयोग

एविसि खबर काठमाडौं, १२ असोज । खोटाङको राखा ९ बस्ने स्तन क्यानसर पीडित जयन्ती राईलाई उनका आफन्त लगायत सहयोगी मनहरुले आर्थिक सहयोग प्रदान गरेका छन् । अभियान कर्ता अमिता राइको सक्रियतामा ३ लाख रुपैयाँ हस्तान्तरण गरिएको हो । पीडित जयन्ती चार महिना देखि भरतपुर क्यान्सर अस्पतालमा उपचाररत रहेकी छन् । आर्थिक सहयोग गर्नेहरुमा कमल नाछिरिङ, प्रकाश नाछिरिङ्ग, पदम नाछिरिङ्ग , प्रकाश नाछिरिङ्गले विशेष रकम उठाउन पहल गरेका थिए । सप्तराज नाछिरिङ्ग, हिराधन राई, हस्तराज नाछिरिङ्ग शम्भु कोयु, भबिन राई, भिम राई लगागत युके निवासी दाजुभाइ दिदीबहिनी हरुले विशेष सहयोग गरेका…

Read More

चिराइतोमा रोग लागेपछि किसानमा चिन्ता

एविसि खबर भोजपुर, ११ असोज । गत वर्षको तुलनामा यसवर्ष चिराइतोले बजार भाउ पाए पनि बालीमा रोग लागेपछि भोजपुरका किसान चिन्तित बनेका छन् । माथिल्लो भेगका किसानका लागि आम्दानीको मुख्य स्रोत बनेको चिराइतोको बोट कालो हुने, सुकेर जाने, जरामा किरा पर्ने रोग देखिएपछि किसान चिन्तित बनेका हुन्् । खेती लगाएर हुर्कंर्दै गरेको आधाजसो बोट रोगले सखाप पार्न लागेपछि उत्पादनमा गिरावट आई आम्दानी गुम्ने भएको षडानन्द नगरपालिका–८ का कमल भुजेलले बताए । उनका अनुसार ‘दाम आउने बोट जरासितै मर्न थालेको छ । बगानै खत्तम हुन लागेको छ, हाम्रो खाने लाउने, घरखर्च…

Read More